Zuid Apulië

Fotoalbum ‘Zuid Apulië’ weergeven

Zo’n 80 km ten zuidoosten van Bari liggen overal verspreid in het landschap vreemd ogende gebouwen. Dit zijn trulli; ronde, uit kalksteen opgetrokken gebouwen met kegelvormige daken. De stenen werden gewoon van de velden geraapt. Dubbel winst dus, want zo werden ook de velden gemakkelijker bewerkbaar.

Trulli

Trulli

Oorspronkelijk werden de huizen gebouwd zonder fundering en zonder gebruik te maken van cement. Dat zou een geniale vondst geweest zijn van een van de graven van Alberobello. De aanleiding was een belasting die door de koning van Napels werd geheven op alle huizen. Omdat de graaf deze niet wilde betalen, gaf hij de opdracht de huizen te bouwen zonder fundering en mortel, zodat ze in geval van controle door het koningshuis, in korte tijd konden worden afgebroken.

Trulli

Trulli

Een woning bestaat vaak uit meerdere aan elkaar gebouwde ronde trulli; een trullo voor elke kamer. Boven op de daken staan dikwijls pinakels met verschillende vormen en zijn er nu en dan in het wit geschilderde symbolen aangebracht. De precieze betekenis ervan kent men niet, iets religieus, astrologisch, of gewoon decoratief? Sinds 1996 staat het stadje Alberobello op de lijst van het Unesco Werelderfgoed, dit vanwege zijn grote wijk met trulli. Een gedeelte van de stad is daardoor zijn authentiek karakter kwijtgeraakt, want de meeste trulli zijn ingericht als souvenirshop. Gelukkig zijn er andere wijken die nog wel hun oorspronkelijk karakter bewaard hebben. Om deze streek te bezoeken kamperen we enkele dagen in Alberobello.

Locorotondo

Locorotondo

In de buurt liggen nog twee zeer mooie witte stadjes. Het eerste is Locorotondo, wat ronde plaats betekend. De smalle straten liggen concentrisch rond de top van een heuvel. Martina Franca, het tweede, is groter en de kerken en paleizen binnen de omwalling van de oude stad zijn er nog rijkelijker versierd. Ze werden gebouwd in de 16 de en 17 de eeuw, in de periode van de barok en rococo.

Ophrys oxyrrhynchos

Ophrys oxyrrhynchos

Waar wij ook naar toe rijden met de auto, overal zie je enorme olijfgaarden, daartussen kleine bossen, weilanden en stukjes braakland. Op vele plaatsen staan de wegbermen vol orchideeën. Wij vonden er de volgende soorten, die wij op deze reis nog niet gezien hadden: Ophrys oxyrrhynchos, Ophrys celiensis, Ophrys brutia?, Ophrys tarantina, Ophrys apifera, Serapias cordigera en Platanthera chlorantha.

Om Lecce, het Florence van het Zuiden, en de Salento te bezoeken verhuizen we nog iets verder de hak van de laars in; naar Torre dell’Orso. Torre dell’Orso is een goed uitgeruste badplaats met een mooi zandstrand en overblijfselen van een haven die naar verluid nog door keizer Hadrianus in de 2 de eeuw werd gebouwd. De brede lanen, shopping centers, resorts, hotelcomplexen en mega grote campings geven aan dat dit een belangrijke badplaats is. Ons valt het op dat het toeristische seizoen hier zeer kort is. Want alles is zelfs nu, begin mei, nog steeds in rusttoestand. Hier en daar begint men te werken aan de heropening. De kuststreek van Apulië is blijkbaar een zeer populaire bestemming tijdens de zomermaanden juli en augustus. Buiten die periode draait het toerisme hier op een zeer laag pitje. We stellen vast dat er maar zeer weinig campings open zijn, en als ze al open zijn, zijn er maar een handvol bezoekers.

Duomo

Duomo

Net nu we gewoon waren aan witte middeleeuwse steden, bezoeken we Lecce, opgebouwd uit een licht gele steen, de “pietra di Lecce” Het is een gemakkelijk te bewerken fijnkorrelige kalksteen, die in de loop der tijden harder wordt. Hoewel in het centrum van Lecce een Romeins theater ligt uit de tijd van keizer Augustus, verkreeg de stad vooral rijkdom door de handel tijdens de 16 en 17 de eeuw. De meeste burgerlijke en religieuze gebouwen zijn dan ook in die periode gebouwd. Vele zijn van de hand van architect en beeldhouwer Guiseppe Zimbalo. Ze zijn te herkennen aan de weelderige barokstijl met engelen, dieren, vruchten en heel vele heiligen. Mooie voorbeelden van zijn werk, zijn de Santa Croce kerk met een overvloedig versierde gevel en een schitterend roosvenster en de Piazza del Duomo, een plein dat gerekend wordt tot een van de mooiste pleinen van zuid Italië. De gebouwen op dit plein vormen een buitengewoon mooi harmonieus geheel.

Levensboom op vloer in Kathedraal

Levensboom op vloer in Kathedraal

In het uiterste zuiden gaan we nog twee kuststadjes bezoeken. Het oude centrum van Otranta heeft een stadomwalling uit de tijd van Napoleon. Tussen de smalle straatjes ligt de sobere kathedraal. Deze heeft een prachtige mozaïekvloer uit de middeleeuwen. In frisse kleuren worden mythologische figuren en de tekens van de dierenriem samen met Bijbelse taferelen in een levensboom afgebeeld. Minder vrolijk zijn de nissen rond een zijaltaar. Ze zijn opgevuld met de schedels en beenderen van de inwoners die in de 15 de eeuw door het Turkse leger vermoord werden. En dan is er ook nog het kasteel, natuurlijk zoals bijna overal gebouwd door Frederik II van Hohenstaufen, maar in dit geval herbouwd door de troepen van Napoleon.

Oude bauxietmijn

Oude bauxietmijn

Net buiten Otranto, in de buurt van de kaap, Punta Palascia, ligt de bauxietmijn; of althans de resten ervan. De ontginning van het bruinrode erts waaruit aluminium wordt geproduceerd is gestopt in 1976. Vooral tijdens de tweede wereldoorlog draaide de productie volop. De vraag naar aluminium was toen enorm, vooral voor het maken van oorlogsvliegtuigen. Nu rest alleen nog een ongewone omgeving voor een leuke wandeling. De zee, de grille kalkstenen van de kust, bosjes met dennenbomen en een diepe roodbruine put gevuld met smaragdgroen water. Samen zorgen ze voor een aparte sfeer.

Ophrys candica

Ophrys candica

Ophrys tardans

Ophrys tardans

Zoals op vele plaatsen in Italië zijn de natuurreservaten afgesloten en moeilijk te bezoeken. Zo ook het reservaat “Le Cesine”. Deze kustlagune kennen wij al van in 2008. Toen kwamen wij toevallig de WWF-verantwoordelijke tegen die er aan hield om ons persoonlijk rond te leiden. Dit jaar hebben wij minder geluk, wij geraken er niet in. Wel zijn we 2 keer gaan wandelen op een voor doorgaand verkeer afgesloten weg, maar aan de kijkhutten bij de lagune geraakten wij niet. Toch hadden wij leuke waarnemingen: een visarend met prooi, en wel 10 ralreigers die op een natgeregend veld zaten. Ook stonden aan de rand van een veldweg een 15 tal exemplaren van de Ophrys candica. In een andere zoutlagune stonden de Anacaptis laxiflora en Anacamptis palustris prachtig in bloei. De Ophrysen tardans en candica komen enkel in deze streek voor. Wij zijn ze gericht (met vindplaatsgegevens van andere orchideeënliefhebbers) gaan zoeken. En inderdaad ze stonden mooi in bloei.

Ook in Gallipoli staan wij op een camping die voor een groot deel bestaat uit een olijfgaard. De enkele caravans en mobilhomes staan gewoon tussen de oude olijfbomen. Dat vinden wij als natuurliefhebbers natuurlijk schitterend. Al op elke camping zaten dwergooruilen en steenuilen. Je hoort ze de ganse nacht, en in Manfredonia was ook nog regelmatig de nachtelijke roep van de griel te horen. ’s Morgens worden wij gewekt door: de wielewaal! Maar de vogel van Zuid-Italië is toch de ekster (Pica pica voor de ornithologen), ze zitten écht overal.

De oude stadskern

De oude stadskern

Op fietsafstand van de camping ligt Gallipoli. Het oude centrum ligt op een eiland(je), met de nieuwe stad verbonden door een brug. Naast het kasteel ligt in het water tussen vissersbootjes een kunstwerk in de vorm van een zee-egel, de plaatselijke culinaire specialiteit. In de 17 de en 18 de eeuw was Gallipoli een zeer rijke stad dank zij de productie van olijfolie die toen nog gebruikt werd voor de straatverlichting. Getuige van deze rijkdom zijn de vele fraaie kerken en andere gebouwen. Na de introductie van petroleum in 1850 kende de stad echter een zware terugval. Nu wordt vooral tijdens de zomermaanden de stad overspoeld door de vele toeristen.

Wij genoten er van een paar dagen strandvakantie, en dat voor de eerste keer deze reis. Ja, wij hadden ons het weer wat warmer voorgesteld in het zuiden van Italië!

Fotoalbum ‘Zuid Apulië’ weergeven

Advertenties

De Gargano 5, niet enkel orchideeën

Fotoalbum ‘De Gargano 5, niet enkel orchideeën’ weergeven

Wij zijn hier in de Gargano vooral voor de mooie natuur en de soortenrijke flora. Maar dit is echter maar bij een zeer kleine minderheid van de bezoekers zo! Want de Gargano is vooral bekend als … bedevaartsoord.

Monte Sant' Angelo

Monte Sant’ Angelo

Een eerste ‘heilige’ plek is Monte Sant’Angelo. In de 5de eeuw na Chr. zou de aartsengel Michaël, de bevelvoerder van de hemelse troepen, er enkele keren in een grot verschenen zijn. Nadat zich dat in de 8ste eeuw nog eens herhaalde, besloot men er een kerk en een abdij te bouwen. In de (ondergrondse) Basilica di San Michele voert een lange trap naar de grot met het beroemde beeld van de engel met het zwaard.
Monte Sant' Angelo - Santuario di San Michele

Monte Sant’ Angelo – Santuario di San Michele

Al van in de middeleeuwen kwamen de kruisvaarders langs om steun en bescherming te vragen voor ze vertrokken op hun veroveringstocht naar het Heilige Land. Ook nu nog is het een drukke plek met vele gelovigen en dagjesmensen. De oude, middeleeuwse stad geeft, van ver gezien, een rommelige indruk. Toch is ze goed bewaard gebleven. De kleine, witte huizen lijken op en tegen elkaar gebouw te zijn en tegen de berg geplakt. Naar de stad lopen verschillende oude bedevaart routes langs kerken en kloosters. Een etappe ervan gaat vanuit San Salvatore naar de abdij van San Maria di Pulsano; wij vonden dat een schitterende wandeling.

Vele plaatsen in Italië zijn historisch gezien verbonden met de Romeinse tijd. De Gargano en het noorden van Apulië zijn dat echter veel minder. Deze regio kende zijn gouden eeuw tijdens de middeleeuwen. Zo kwam de Duitse Frederik II van Hohenstaufen als keizer van het Heilige Roomse rijk er in 1220 wonen tot aan zijn dood dertig jaar later. Hij was wel door de paus gekroond, maar bleef een hevige strijd met hem leveren over de macht. Hij liet in de buurt tientallen kastelen en vestingen bouwen (meestal van hout), zoals onder andere in Bari, Barletta, Brindisi, Lucerna en Trani. Bij de bouw baseerde men zich steeds op numerieke symbolen die in die tijd een magische bijklank hadden. Het vierkant en de cirkel stonden symbool voor aarde en hemel en mens en God.

Castel del Monte

Castel del Monte

Toch is het indrukwekkendste van alle kastelen en een van de meest geraffineerde bouwwerken uit de middeleeuwen het “Castel del Monte”, gelegen op een heuvel zuidelijk van de Gargano. Ook dit kasteel werd in opdracht van Frederik II gebouwd. Het heeft een achthoekige grondplan met acht hoektorens die eveneens achthoekig zijn. De achthoek werd gezien als het ultieme compromis tussen vierkant en cirkel.
Castel del Monte, binnenkoer

Castel del Monte, binnenkoer

Trani, Basiliek en haveningang

Trani, Basiliek en haveningang

Via de toegangspoort komt men op de binnenplaats, waarrond acht trapeziumvormige kamers met spitsbooggewelven liggen. Op de bovenste verdieping valt het licht binnen door fijn versierde ramen die oosterse invloeden vertonen. Ook de aanwezigheid van badruimten en een waterleidingsysteem, (al langer gebruikelijk in het oosten) zijn hier nieuw voor deze tijd. Al vaker werd het Castel del Monte gebruikt als decor voor een film die die zich situeerde in de Middeleeuwen, zoals bijvoorbeeld ‘De naam van de Roos’. Ook nu wordt er weer een film opgenomen. Het is een ganse week gesloten voor het publiek, zodat we ons bezoek hebben moeten uitstellen tot de laatste dag van ons verblijf in de Gargano. Wij hebben het gecombineerd met een bezoek aan Trani. Een havenstadje dat dank zij Frederik II een belangrijke handelsplek was. Het kasteel, de prachtige Duomo, de rijkelijk versierde huizen en de vele pleinen en parkjes zorgen dat het er aangenaam wandelen is, zelfs op een druilerige dag.

Convent Monte Saccro

Convent Monte Saccro

Ook de abdij van Monte Sacro, gelegen op de top van een heuvel in Mattinata en vlak bij de Agriturismo met die naam (waar wij met SEMO een week logeerden), kende in de middeleeuwen een belangrijke bloeiperiode.
Gele karstorchis - Orchis pauciflora

Gele karstorchis – Orchis pauciflora

Er rest nu enkel nog een ruïne met de restanten van dit imposante benedictijnenklooster. Volgens de overlevering zouden, na de verschijning van de aartsengel Michaël in de grot van Monte Sant’Angelo, de bisschop en de priesters zich hier terug getrokken hebben. Dankzij de inspanningen van de opeenvolgende abten had het klooster een uitgebreide bibliotheek, en was zo tijdens de Middeleeuwen hét belangrijkste culturele centrum van deze regio.
De wandeling naar de ruïne van Monte Sacro is gewoon een aanrader. Al vanaf de eerste meters loopt het pad door een ware bloemenpracht. Verderop tussen de steeneiken is het aantal gele karstorchissen niet te tellen. Heeft U ons gezien op TV? Bij onze wandeling was er net een TV ploeg samen met Angela Rossini, mede auteur van het boek over orchideeën van de Gargano, opnames aan het maken. Kwam dat even goed uit! Zo hadden zo ook beelden om aan te tonen dat het gebied internationaal gekend is als orchideeënsite.

Padre Pio

Padre Pio

Nog bekender en drukker bezocht, met 7 miljoen pelgrims per jaar, is San Giovanni Rotondo. Dit vanwege de heilige Padre Pio, die hier vanaf 1916 tot bij zijn dood in 1968 geleefd en gewerkt heeft. Reeds tijdens zijn leven werd Pio als een heilige vereerd. Hij had zichtbare stigmata, waardoor hij volgens sommigen op mystieke wijze met Christus’ lijden verbonden was. De gelovigen stroomden toe om de priester te zien en horen. Niet iedereen in de katholieke kerk was echter een fan van Pio. Sommigen, zoals Paus Johannes XXIII, hielden de eigenzinnige en mystieke priester voor een bedrieger, zeker toen na zijn dood de stigmata verdwenen waren. Hoe dan ook de hele stad en omgeving pikten graag een graantje mee van de bezoekersstroom uit de hele wereld. Zelf zijn we ook een kijkje gaan nemen in het klooster, de crypte en het bijbehorend museum. Hier zijn zowel zijn kamer als al zijn persoonlijke spullen, gaande van zijn stylo’s tot zijn favoriete snoepjes toe, tentoongesteld. Voor de geïnteresseerden: ricola kruidenbonbons! De omvang van de verering wordt duidelijk als we gaan kijken in de moderne kerk welke plaats biedt voor 7 000 gelovigen, die men vlakbij gebouwd heeft. Het hellend plein voor de kerk biedt zelfs plaats aan 30 000 mensen.

Trabucchi

Trabucchi

De meest toeristische stad in de Gargano is Vieste. Het is tevens de oudste stad in de regio. Ze ligt op een witte kalkrots in het uiterste oosten. Het is aangenaam om rond te wandelen in de smalle straatjes van het middeleeuws centrum. Zeker nu het toeristisch seizoen nog niet is begonnen. Eén van de attracties van Vieste en omstreken zijn de trabucchi. Het zijn aan de zee gebouwde houten platforms die gebruik werden om te vissen. Met een lier werden de grote vierkante netten naar beneden gelaten en weer opgehaald. Deze oude vissersmethode zou tijdens het toeristisch seizoen nog gedemonstreerd worden.
In zo’n botanisch mooie streek kan je natuurlijk eindeloos wandelen. Echte toppers zijn de wandelingen naar en rond de top van de Monte Calvo, de Monte Spigno, in Bosco Quattro, en in de Foresta Umbra.
Kleine torenvalk - Falco naumanni

Kleine torenvalk – Falco naumanni

Paapje M - Saxicola rubetra

Paapje M – Saxicola rubetra

Soms hoef je niet ver te gaan voor een leuke plek! Net tegenover de camping bevind zich “Lago Salso”, een WWF natuurreservaat. Hoewel er overal in de Gargano wegwijzers staan, heeft het ons veel moeite gekost om er binnen te geraken. Het geheel is afgesloten en slechts bij een derde poging slaagden we erin om contact te leggen met de juiste persoon die ons kon binnenlaten en tickets verkopen. Als natuurgebied heeft het zeker en vast zijn waarde, maar de inrichtingen die er ooit geweest zijn om aan de liefhebber een mooie uitkijk te bezorgen (en eens over het riet uit te laten kijken) zijn totaal versleten en ontoegankelijk.
Lago Salso maakt deel uit van de zeer uitgestrekte moerassige kustlagunes ten Zuiden van Manfredonia. Verder naar het zuiden sluiten hierbij de “Saline di Margherita di Savoia” aan. Het zijn de grootste zoutpannen van Italië en nog steeds in werking. Het gebied is wel een reservaat, doch vogels kijken is ook hier niet evident.

Buffels voor mozarella

Buffels voor mozarella

Ook in de buurt van de camping is er een boerderij met honderden bufala-koeien. Zo te zien ploeteren ze graag in de modder. Ze worden er vertroeteld en verwend want de melk wordt gebruikt voor de productie van “mozzarella di bufala campana DOP”, een erkend streekproduct dat gezorgd heeft voor de culinaire erkenning van deze regio. Zeer lekker en wat smaak betreft totaal niet te vergelijken met de mozzarella die thuis verkocht wordt. Met een schijfje heerlijke tomaat, verse basilicum en een geut lokale olijfolie op dit moment ons favoriete voorgerecht!

Fotoalbum ‘De Gargano 5, niet enkel orchideeën’ weergeven