Le Var 2, de orchideeën

Fotoalbum ‘Le Var 2/2’ weergeven

Van al de in het wild voorkomende orchideeën vormen de Spiegelorchissen (Ophrys) wel de meest spectaculaire groep. Door hun vorm, geur, beharing en liptekening bootsen zij een vrouwtje van een of andere soort bij of vlieg na om zo een mannetje te lokken. Het mannetje denkt dat het een vrouwelijke soortgenoot is en begint met haar te paren. Tijdens deze pseudocopulatie hechten zich stuifmeelkorrels aan het mannetjes-insect. Bij een bezoek aan het volgende ‘vrouwtje’ brengt hij zo stuifmeel over op de stempel van deze bloem. Het lokken van de bestuiver gebeurt dus niet met honing of door middel van een honingmerk, maar door hun vorm, geur, beharing en liptekening. Deze nabootsing is zo specifiek dat elke ophrys soort meestal slechts 1 soort insect als bestuiver heeft.

Wij vonden o.a. de volgende soorten Ophrys:

Ophrys picta
Ophrys scolopax
Ophrys provincialis
Ophrys splendida
Ophrys virescens
Ophrys druentica
Ophrys vetula
Ophrys saratoi
Ophrys philippi
Ophrys apifera

Dat insecten zich wel eens vergissen bewijzen de vele kruisingen tussen orchideeën. Zij worden door orchideeënliefhebbers gezocht en gefotografeerd alsof het erg zeldzame postzegels betreft. Zeer speciaal was de hybride tussen een orchis-plant en een serapias-plant. Ook vonden wij een aantal planten waar wij geen naam konden op plakken.

Wij zagen de volgende hybriden:

Orchis x serapias
Anacamptis pyramidalis x herorchis picta (uiterst zeldzaam volgens Pierre-Michel Blais)
Vermeulenia papilionacea x herorchis morio
Cephalanthera damasonium x C. longifolia
Ophrys saratoi x ?

Orchideeën hebben bloemen die er ietwat vreemd uitzien. Een van de 6 bloemdekbladen is groter en afwijkend van vorm, dit is de lip. Deze vormt als het ware een landingsplatform voor insecten. Zo kunnen ze gemakkelijk het centrum bereiken en zorgen voor de bestuiving.
De zaden van orchideeën zijn kleiner en lichter dan van andere planten. Door de wind kunnen ze over grote afstanden meegevoerd worden. Ze zouden zich dus op een relatief eenvoudige manier kunnen verspreiden. Maar orchideeën stellen hoge eisen aan hun groeiplaats. Om te kunnen kiemen moeten de zaden, die geen reservevoedsel hebben, beroep doen op een specifieke bodemschimmel. Ook daarna blijft deze schimmel belangrijk voor vele soorten. Er zonder zouden ze niet in staat zijn om alle noodzakelijke voedingsstoffen uit de grond te halen. Bodemschimmels zijn dan weer erg gevoelig voor veranderingen zoals verzuring, bemesting en bestrijdingsmiddelen, te veel of te weinig water, te veel of te weinig zon, enz. Deze factoren hebben ervoor gezorgd dat vele soorten orchideeën de laatste decennia in aantal flink achteruitgegaan zijn.
De gebieden waar orchideeën wel aangetroffen worden zijn steeds echte pareltjes, niet alleen voor andere planten, maar ook voor insecten e.d.
Bovendien zijn orchideeën erg fotogeniek. Hoewel het steeds een uitdaging blijft om er een mooi prentje van te maken.

Buiten de hierboven reeds vermelde ophrysen zagen wij nog de volgende soorten orchideeën:

Cephalanthera damasomium
Cephalanthera longifolia
Cephalanthera rubra
Limodorum abortivum
Epipactis microphilla
Epipactis distans
Epipactis Heleborine
Platanthera bifolia
Dactylorhiza occitanica
Orchis anthropophora
Orchis purpurea
Orchis provincialis
Orchis olbia
Neotinea tridentata
Neotinea maculata
Himantoglossum hircinum
Serapias lingua
Serapias olbia
Serapias gregaria
Serapias parviflora
Serapias vomeracea
Serapias neglecta
Serapias cordigera
Anacamptis pyramidalis
Paludorchis laxiflora
Herorchis morio
Herorchis picta
Vermeulenia papilionacea

Fotoalbum ‘Le Var 2/2’ weergeven

Advertenties

Le Var 1, (2 – 10 mei 2015)

Fotoalbum ‘Le Var 1/2’ weergeven

Boulevards met platanen waaronder men ‘jeu de boules’ speelt. Pleintjes met fonteinen en drukke terrasjes, stijlvolle herenhuizen rond een druk marktplein. Een mild klimaat, vooral dan in de buurt van de kust. Roze huizen met halfronde dakpannen, ranke cipressen en enorme parasoldennen. De heerlijke geur van tijm en rozemarijn tussen de aanplantingen van kurkeik samen met de uitgestrekte wijn- en olijfgaarden,… het zijn geen clichés, dit is gewoon de Provence.

La plaine des Maures

La plaine des Maures

De volgende weken gaan we hier verblijven. We beginnen in het departement van de Var, in de omgeving van Le Luc. Vlak na de kust ligt hier het ‘Massif des Maures’, met aansluitend aan de noordzijde ‘La Plaine des Maures’ .Hier bevindt zich onze uitvalsbasis.
Dichte bossen met daartussen strakke wijngaarden die de druiven leveren voor de ‘Côtes de Provence’. In deze dunbevolkte streek is er nog veel plaats voor natuur. Zeker nu, begin mei staan vele planten in volle bloei. Omdat het voor ons, de eerste keer is, dat we begin mei hier vertoeven, zijn er heel wat planten die we voor het eerst zien. In het fotoalbum tonen we enkele exemplaren.

We hebben hier afspraak met onze Waalse en Brusselse vrienden van de Section Orchidées d’Europe des Naturalistes belges, kortweg SOE. Samen gaan we 6 dagen op pad in de natuur, met de nadruk op orchideeën. Maar uiteraard ook het landschap, de cultuur en de gastronomie van de streek staan op het programma.

2015-05-03=15-39-53=DSC_2460=NIKON D5300

Net als vorig jaar verblijven wij op een camping en de rest van de groep elders. Wij staan op de camping ‘Les Bruyères”; zij logeren in de chambres d’hôte van het domein La Fouquette. ’s Avonds tafelen we er samen en maken we kennis met de plaatselijke keuken en de lekkere wijnen van het domein.

Orchis x serapias

Orchis x serapias

Jaren geleden al waren we tijdens een paasvakantie hier ook in de buurt. Helaas zat toen het weer niet mee, dat is nu duidelijk anders. We genieten de ganse periode van mooi zonnig weer met weinig wind. Ideaal om te fotograferen.
Een groepsuitstap is leuk! Vaak hebben de deelnemers verschillende interesses en specialisaties. Dat zorgt niet alleen voor een boeiende babbel, maar je kan er ook veel van opsteken. Ook zie en ontdek je in groep meer, dan met z’n tweetjes. En als iemand iets speciaals of merkwaardigs gevonden heeft, wordt de ganse groep erbij gehaald.

2015-05-03=12-36-57=DSC_2451=NIKON D5300Claude, de reisleider van dienst, kon rekenen op de hulp van Charles en Marie-Claire. In het verleden hebben ze samen vaak deze streek bezocht, waardoor ze het gebied zeer goed kennen. Niet alleen de meer gekende sites zoals Bois de Palayson of Bois de Rouquan, maar ook andere rijke plekken die ze bij toeval gevonden hadden, werden bezocht.
De gebieden die we bezochten liggen vooral in de Maures. Dit is een laag (maximaal 750 m) kristallijn gebergte dat aan de zuidkant in zee eindigt en aan de noordkant een grote langgerekte depressie heeft: La Plaine des Maures. Iets meer naar het noordoosten ligt nog een tweede massief dat ook bezocht werd, nl. de Haut Var. De bodem is hier kalkrijk en rivieren, zoals de Siagne hebben hier grotten en kloven uitgesleten.

Smaragdhagedis

Smaragdhagedis

Wat direct opvalt, zijn de grote stukken natuur. Bossen met dennenbomen, kurkeiken en kastanjebomen met een weelderige onderbegroeiing. Daartussen stroken met een schraler uitzicht. Enkel tussen de rotsen en stenen kunnen aromatische planten als tijm, lavendel en rozemarijn groeien. Dit is de garrigue die voorkomt op kalkrijke bodems. Op kiezelgronden spreekt men dan weer van maquis, nu begin mei, zeer fraai met de bloeiende zonneroosjes. Helaas moesten we ook nu weer vaststellen dat een gekend orchideeënbiotoop definitief verloren gegaan is. Het gebied is een grote verkaveling geworden.

Abdij van Thoronet

Abdij van Thoronet


Abdij van Thoronet

Abdij van Thoronet

Naast de natuur is er ook aandacht voor cultuur met o.a. een bezoek aan de abdij du Thoronet. De gebouwen werden in de 11 de eeuw opgetrokken diep in de bossen. Het hele complex is erg sober, zonder beeldhouwwerken of andere versieringen. Deze pure lijnen waren een van de bouwvoorschriften eigen aan de cisterciënzerorde. In de kerk is er een bijzondere akoestiek. Toevallig was er een jonge priester in de groep van onze gidsbeurt. Hij was zo vriendelijk om een gregoriaans lied te zingen om zo deze uitzonderlijke akoestiek te demonstreren.
Eveneens diep verborgen in de Forêt des Maures ligt het kartuizerklooster La Verne. Ook hier zorgen soberheid, rust en stilte voor een extra spirituele beleving.

De Var is de streek van de kurkeikindustrie. Een kurkeik heeft winterharde bladeren en een gebarsten dikke schors. Deze (z.g. mannelijke kurk) wordt voor het eerst van de boom gehaald als deze 25 jaar oud is. Vanaf dan groeit de schors donker, minder ruw en ongelijk en spreekt dan van vrouwelijke kurk Deze wordt om de 9 tot 10 jaar geoogst; démasclage, noemt men dat. Enkel uit de vrouwelijke schors kan men wijnstoppen stansen. De rest wordt gemalen en verlijmd tot kurkplaten e.d.

Ophrys philippi

Ophrys philippi

En de orchideeën dan? We hebben duidelijk te maken met een erg droog en laat voorjaar. Vochtige weilanden stonden nu kurkdroog en een aantal soorten hebben een verlate bloeitijd. Naar verluid leverde 2015 niet de orchideeënrijkdom van sommige andere jaren. In ons volgend bericht gaan we het over de orchideeën van de Var hebben.

Fotoalbum ‘Le Var 1/2’ weergeven

Terug aan de Ebro-Delta

Fotoalbum ‘Terug aan de Ebro-Delta 23/04 – 29/04/2015’ weergeven

Rijstvelden

Rijstvelden

We bevinden ons opnieuw in de Ebro-delta!
Ruim een maand geleden op weg naar Cabo de Gata, was deze streek onze eerste echte tussenstop. Toen verbleven we in het noordelijke deel, aan de linkeroever van de Ebro. Nu kiezen we ervoor om te kamperen aan de zuidkant van de delta. Wij staan op de camping bij de ‘urbanització els Eucaliptus’ (of Sophie’s place = de vriendin van neef Alexander heeft hier een huisje).
Een erg rustige omgeving met uitgestrekte zandstranden en een brede duinenrij, die aan de zuidkant over een afstand van ongeveer 10 km doorloopt tot aan het schiereiland ‘Punta de la Banya’. Ideaal om je conditie op peil te brengen als je te voet of per fiets door het losse zand wilt baggeren. Veel gemakkelijker kan ook, nl. met de auto, maar een 4×4 biedt dan toch meer zekerheid.
Wegens de soms felle wind is dit uiteraard ook een geliefde plek voor windsurfers.

Rijstvelden

Rijstvelden

Boerenzwaluw

Boerenzwaluw

Hoewel de hele delta de belangrijkste landbouwzone van Catalonië is, zijn er toch nog een aantal gebieden waar niet aan landbouw gedaan wordt. Ze zijn beschermd en vormen samen het ‘Parc Natural del delta de l’Ebre’. Het zijn hoofdzakelijk zandduinen en lagunes met de errond liggende riet- en biesvelden. Dat veel vogels deze plekken gebruiken om te overwinteren konden we vorige maand vaststellen. Tussen toen en nu zijn er duidelijke verschillen. Dit zowel in soorten, als in aantallen. Sommigen zijn vertrokken naar hun broedgebied, anderen komen nu pas aan en zullen hier broeden. Voor vogelaars blijft het een uitermate boeiende plek.

Purperkoet

Purperkoet

Visdiefjes

Visdiefjes

Van uitzicht is de Ebro-delta goed te vergelijken met Zeeland, net even vlak en met uitgestrekte velden, alleen is het hier op dit moment een stuk warmer. Dus ideaal om te fietsen. Er zijn een aantal fietsroutes die langs of rond de lagunes lopen, die de Ebro rivier volgen of die je over de dijken tussen de rijstvelden naar een van de eilanden of schiereilanden leiden. Net nu is men begonnen met de rijstvelden onder water te zetten. Het is een zeer apart zicht. Via grote en kleine kanaaltjes, grachten en greppels laat men het water van de Ebro langzaam op de velden vloeien. Als er gedurende enkele dagen zo’n 10 cm water op de velden heeft gestaan laat men het water weer traag weglopen. Dit gaat via andere greppels en grachten. Een deel van dit met meststoffen vervuilde water wordt sedert enkel jaren opgevangen in twee ‘natuurlijke’ zuiveringsstations. Men laat hierbij het water door uitgestrekte rietvelden stromen. Ook deze plekken zijn zeer in trek bij vele vogels.

Bonte vligenvanger

Bonte vligenvanger

Afgelopen dagen hebben we dan ook boeiende fietstochten gemaakt. Met het fotomateriaal in de fietstas kan je zo van de ene naar de andere vogel-kijkhut. Zowel ter plekke als onderweg krijg je een goed beeld van de soortenrijkdom. We sommen er enkele op: schuwe roze flamingo’s die steeds ver van de wandel- en fietsroute staan; meerdere soorten reigers, zoals ralreiger, kleine- en grote- zilverreiger, purperreiger, blauwe reiger en koereiger. Purperkoeten en zwarte ibissen vormen een attractie op zich. En dan de vele soorten sternen: grote stern, visdiefje, lachstern, reuzenstern, grote stern, dwergstern, witwangstern, …. Ook de meeuwensoorten zijn hier goed vertegenwoordigd met o.a. de dunbekmeeuw en de Audouins meeuw.

Lachstern

Lachstern


Doordat we de fietsen met de fietsendrager op de auto kunnen meenemen, kunnen we elke dag een andere route rijden. Zo zijn we bv. met de auto tot aan de oever van de Ebro bij Sant Jaume d’Enveja gereden. Vanaf dan volgden we het schitterende fietspad langs de Ebro tot aan zijn monding. Aan de ene kant de brede Ebro, afgezoomd met een riet- en struikenzone, aan de andere kant de rijstvelden, die traag onder water gezet worden. De foeragerende vogels op die velden zijn nauwelijks te tellen. Net voor de monding ligt links het niet toegankelijke eiland Buda. En dat met een picknick op het strand van Migjorn: een perfecte zondag.
Helaas kan het hier ook zeer hard waaien. Zo hard zelfs, dat we het niet wagen om ver met de caravan te rijden. We blijven nog een dag aan de noordkant van de delta bij L’Ampolla, zo’n 30 km verderop. De stevige wind zorgt ervoor dat we ervoor kiezen om een flinke wandeling te maken. We lopen langs de verschillende kijkhutten van ‘Les Olles’ en rond de rietvelden van het ‘zuiveringsstation’.

O. catalaunica

O. catalaunica

Binnen enkele dagen worden we in de Provence verwacht. Maar 700 km afleggen in één ruk, dat hoeft nu ook weer niet. We stoppen zo’n 25 km ten oosten van Barcelona, in Caldes de Montbui. Een niet zo speciaal dorp, maar wel met een warmwaterbron van 74°C en thermen uit de Romeinse tijd. In dit landelijk gebied, dat sterk op de Vogezen lijkt, zijn er vele wandelroutes. 2 dagen blijven en wandelen wij hier. Onderweg vinden we hier enkele pareltjes van wilde orchideeën. Het was al een tijdje geleden dat we er zagen.

O. passionis

O. passionis


O. lutea

O. lutea

Fotoalbum ‘Terug aan de Ebro-Delta 23/04 – 29/04/2015’ weergeven